Giải đáp hàng ngày những thắc mắc về sức khỏe của bạn đọc

Mời bạn đọc theo dõi tham vấn trực tuyến cùng chuyên gia.

Nỗ lực hạn chế sử dụng nhiều thuốc ở người cao tuổi

Tỷ lệ polypharmacy ở những người lớn tuổi đang ở mức cao nhất từ trước tới nay khiến chúng ta cần phải hội tụ vào việc giảm bớt các loại thuốc không hiệp. Các hướng dẫn điều trị dựa trên chứng cứ cụ thể là đích thực cấp thiết giúp chúng ta vượt qua các rào cản để có thể cắt giảm kê đơn một loại thuốc.

Người cao tuổi phải uống quá nhiều thuốc mỗi ngày

David Alldred - một nhà nghiên cứu về dùng thuốc an toàn tại Đại học Leeds (Anh) đăng bài trên twitter của anh ấy về đơn thuốc của một bệnh nhân 92 tuổi - người được kê đơn dùng 9 loại thuốc mỗi ngày nhưng đã không dùng bất cứ loại nào trong số đó vì sợ tác dụng phụ. Dòng twitter đã thu được hơn 270.000 lượt hiển thị, 3.600 lượt thích và 1.100 lượt chia sẻ, David biết rằng mình đã tạo nên những tác động đáng kể lên các nhân viên y tế, bệnh nhân và cả công chúng.

Một dược sĩ đã nói chuyện với bệnh nhân này và họ đã đi đến hợp nhất cùng với thầy thuốc điều trị của bệnh nhân giảm số lượng thuốc dùng xuống còn 2 loại mỗi ngày. Điều này đã giảm gánh nặng thuốc sử dụng hàng tuần từ 77 viên xuống còn 14 viên và tạo ra hình ảnh ấn tượng trên twitter của Alldred. Điều này đã gây ra một cuộc bàn cãi quốc tế về việc cắt giảm dùng 1 thuốc.

Cuộc tranh biện trên twitter phản ảnh sự quan tâm của toàn thế giới với việc cắt giảm thuốc và đang nhanh chóng nhận được nhiều hơn sự quan hoài. Hệ thống được thiết kế để giúp cắt giảm thuốc đã có ở Canada, Úc và một mạng lưới cũng đang được xây dựng ở Anh. Bước đi này nhằm nâng cao hồ sơ cắt giảm dùng thuốc, giải quyết mức độ kê đơn nhiều thuốc đang càng ngày càng tăng bây giờ, điều này đã xúc tiến ban hành các chính sách quốc gia ở Anh, Scotland và Xứ Wales cũng như phần trước nhất trong chỉ dẫn điều trị kê đơn với nhiều thuốc của Viện Y tế và chăm chút Sức khỏe (NICE).

Việc dùng nhiều thuốc cùng lúc ở người cao tuổi đôi khi là không cần thiết.

mặc dầu kê đơn nhiều thuốc có thể ăn nhập nhưng nó cũng có thể đem lại nhiều vấn đề, góp phần gây ra các phản ứng bất lợi của thuốc, chẳng hạn như tình trạng suy sụp, giảm nhận thức, không tuân dùng thuốc, phải nhập viện và thậm chí tử vong. Số người già ở Anh đang dùng 5 loại thuốc kê đơn hoặc không kê đơn trở lên đã tăng gấp 4 lần trong 2 thập kỷ qua. Tuy nhiên, Anh không phải là quốc gia độc nhất vô nhị. Nghiên cứu ở Hoa Kỳ và Úc cũng đưa ra những con số thống kê na ná ở người già, với số lượng thuốc được dùng tăng theo độ tuổi.

Vì sao người cao tuổi được kê nhiều loại thuốc?

Một trong những lý do tại sao kê đơn nhiều thuốc đang trở thành phổ thông là do có nhiều hướng dẫn lâm sàng cho cùng một trường hợp bệnh lý. Đối với một bệnh nhân mắc suyễn, tiểu đường và viêm khớp dạng thấp, mỗi hướng dẫn điều trị lại khuyến cáo tầm 3 hoặc 4 loại thuốc. do vậy, bệnh nhân có thể chóng vánh phải dùng hàng chục loại thuốc trở lên. Thật khó khăn khi bạn phải điều trị cho một bệnh nhân mắc nhiều bệnh và cần dùng nhiều loại thuốc khác nhau thì đâu sẽ là mục đích để cắt giảm thuốc?

Phá vỡ các rào cản để giúp bệnh nhân dùng thuốc

Duncan Petty - nhà khoa học đang dành thời kì để nghiên cứu tối ưu hóa thuốc tại Đại học Tổng hợp Anh. Công việc chính của ông là đánh giá thuốc trong thực hiện nói chung cho biết: Những người kê đơn không phải lúc nào cũng biết loại thuốc nào gây hại. Chúng tôi có một số chứng cớ cho các loại thuốc riêng lẻ, nhưng có rất ít chứng cớ liên hệ đến sự kết hợp giữa các loại thuốc khác nhau hoặc kê đơn nhiều thuốc với các tác dụng xấu gây nhập viện hay suy sụp ở bệnh nhân.

Công việc của Petty tụ hội vào những người già yếu. Nhiều bệnh nhân mà ông quan sát đã đưa ra quyết định ngừng sử dụng hết thảy các thuốc vì sợ tác dụng phụ. nên chi, điều quan trọng là việc giúp bệnh nhân ngừng dùng các loại thuốc không cấp thiết và thẳng tuột soát để chắc rằng họ tiếp được an toàn với việc điều trị hiện tại.

Để làm điều này, dược sĩ cần phải hiểu các rào cản để cắt giảm một thuốc bao gồm sự thiếu nhận thức, sức ỳ, lo sợ với những tác dụng tiêu cực của thuốc, sự phức tạp cùng với đó là khối lượng công việc tăng lên do việc dừng thuốc, đặc biệt là nếu nó không gây ra bất kỳ tác hại nào.

Nina Barnett - dược sĩ tham mưu tại NHS nói rằng các bác sĩ lâm sàng thỉnh thoảng lo âu về việc bệnh nhân sẽ phản ứng thế nào nếu họ nói về vấn đề cắt giảm thuốc. Bệnh nhân có thể lo ngại rằng hệ thống coi sóc sức khỏe không thể đủ khả năng để điều trị cho họ hoặc vì họ đã già, không nhận được sự săn sóc hạp. Bệnh nhân cũng có thể đặt câu hỏi là vì sao thuốc lại được kê đơn ngay từ bước trước tiên. Nhưng nhiều rào cản đối với việc cắt giảm dùng thuốc có thể được khắc phục bằng cách bảo đảm sự tham mưu với bệnh nhân và cùng san sẻ việc đưa ra các quyết định chung.

Theo Barbara Farrell - một dược sĩ lâm sàng tại Bệnh viện Lão khoa Bruyère ở Ottawa (Canada): Biết được lý do vì sao một loại thuốc lại được kê đơn là một yếu tố quan trọng để cắt giảm sử dụng thuốc. Bạn không ghi chú lại các thông tin cấp thiết và bệnh nhân không nhớ vì sao thuốc lại được kê đơn. nên chi, bạn sẽ cảm thấy lo âu khi đề nghị bệnh nhân ngừng dùng thuốc.

Các nhà khoa học cũng khuyên các bác sĩ lâm sàng nên bộc trực đàm đạo về việc kê đơn với bệnh nhân và phối hợp với các đánh giá về sự hợp của thuốc như một phần của chăm chút bình thường. “Chúng tôi nhận thấy rằng bệnh nhân lớn tuổi và những người săn sóc họ khá cởi mở với việc kê đơn nhưng họ muốn biết vì sao nên dừng dùng một loại thuốc và cũng muốn biết chắc rằng họ sẽ nhận được tương trợ trong suốt quá trình này”.

DS.Trần Ngọc Thịnh

( (Theo pharmaceutical-journal, 2019) )